Ηρώο Νότη Μπότσαρη (Καλλιτέχνης: Μάριος Λοβέρδος)

Τίτλος έργου: Ηρώο του Νότη Μπότσαρη

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Απόληξη της Λεωφόρου Ηρώων

Έτος Κατασκευής: 1957

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Μάριος Λοβέρδος

Η προτομή αναπαριστά τον Νότη Μπότσαρη και εδράζεται σε ψηλή στήλη επάνω σε βάθρο δύο βαθμίδων. Πλαισιώνεται από μαρμάρινο κιγκλίδωμα και εκατέρωθεν της στήλης υπάρχουν δύο χαμηλοί βωμοί. Αριστερά της προτομής βρίσκεται η υπογραφή του καλλιτέχνη: «ΜΑΡΙΟΣ ΛΟΒΕΡΔΟΣ ΕΠΟΙΕΙ» ενώ στην πρόσοψη αναγράφεται: «ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΝΟΤΗΣ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ ΠΟΛΕΜΑΡΧΟΣ ΤΗΣ ΣΟΥΛΙΩΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 1756-1841». Στις στήλες του κιγκλιδώματος αναγράφονται κάθετα οι λέξεις: ΠΙΣΤΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΠΑΤΡΙΣ. 

Ο Νότης Μπότσαρης (1756 – 1841) ήταν ο δευτερότοκος γιος του Γιώργη Μπότσαρη. Μετά τον θάνατο του αδελφού Κίτσου ανέλαβε την αρχηγία της οικογένειας. Κατά τη διάρκεια συμπλοκών με μουσουλμάνους Αλβανούς στα Άγραφα τραυματίστηκε και αιχμαλωτίστηκε, αλλά κατάφερε μετά από έξι μήνες να αποδράσει από το φρούριο της Κλεισούρας όπου ήταν φυλακισμένος. Ο Όθωνας τον τίμησε με τον βαθμό του Υποστράτηγου.

Ο Μάριος  Λοβέρδος, δημιουργός του έργου, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926. Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών και δίδαξε ελεύθερο σχέδιο στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο (σχολές Δοξιάδη) επί 16 έτη.

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    -----   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

 

 

Δόμνα Βισβίζη (Καλλιτέχνης: Απόστολος Φανακίδης)

Τίτλος έργου: Δόμνα Βισβίζη

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων

Έτος Κατασκευής: 2005

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Απόστολος Φανακίδης

Η Δόμνα Βισβίζη (1783 – 1850) γεννήθηκε στην Αίνο της Θράκης. Ήταν σύζυγος του Αντώνη Βισβίζη, μεγάλου πλοιοκτήτη, μυημένου στη Φιλική Εταιρεία. Μαζί βοήθησαν με το πλοίο τους «Καλομοίρα» στον βομβαρδισμό και στην κατάληψη του φρουρίου των Ψαρών. Η «Καλομοίρα» ακολούθησε τους Ψαριανούς και ενίσχυσε τους επαναστάτες της Κασσάνδρας (Χαλκιδική). Μετά το θάνατο του συζύγου της, η Δόμνα συνέχισε τον αγώνα για τρία ολόκληρα χρόνια από το 1821 έως το 1823, μέχρι την ολική χρεοκοπία της και την παραχώρηση της «Καλομοίρας» στο ελληνικό κράτος αντί ενός μικρού σπιτιού στο Ναύπλιο. Μετά την επανάσταση περιφερόταν από πόλη σε πόλη με τα πέντε παιδιά της ζητώντας προστασία από το Κράτος, ώσπου της δόθηκε σύνταξη 30 δραχμών για την προσφορά της.

Δημιουργός της προτομής είναι ο Απόστολος Φανακίδης

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    -----   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

Δημητράκης Πλαπούτας (Καλλιτέχνης: Νικόλαος Δογούλης)

Τίτλος έργου: Δημητράκης Πλαπούτας

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων

Έτος Κατασκευής:1994

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Νικόλαος Δογούλης

Ο Δημητράκης Πλαπούτας (1786-1864) ήταν σπουδαίος οπλαρχηγός και ακόλουθος του Κολοκοτρώνη. Πήρε μέρος σε μάχες όπως στο Λεβίδι, στο Βαλτέτσι, στην Τρίπολη και στα Δερβενάκια. Ανακηρύχθηκε, μάλιστα, και στρατηγός. Το 1833 κατηγορήθηκε για αντικαθεστωτική δράση, όπως και ο Κολοκοτρώνης, και καταδικάστηκε σε θάνατο. Όμως, του δόθηκε χάρη και έγινε υπασπιστής του Όθωνα. Πέθανε το 1864.

Ο Νικόλαος Δογούλης (1937 – 2013) σπούδασε στην Α.Σ.Κ.Τ με δάσκαλο τον Παππά και στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ρώμης. Το έργο του εμπνεύστηκε από τη ζωή των κατοίκων της Μακεδονίας και διακρίνεται από απλότητα. Είχε συμμετάσχει σε πολλές εκθέσεις και είχε βραβευθεί εξίσου αρκετές φορές. 

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    -----   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

 

Νικόλαος Κριεζώτης (Καλλιτέχνης: Στέλιος Τριάντης)

Τίτλος έργου: Νικόλαος Κριεζώτης

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων

Έτος Κατασκευής: 1984

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Στέλιος Τριάντης

Ο Νικόλαος Κριεζώτης (1785-1853) γεννήθηκε στο ορεινό χωριό Αργυρό Καρυστίας. Πολέμησε κάτω τις οδηγίες του Ανδρούτσου και του Καραϊσκάκη. Επικεφαλής μονάδας του Δημήτριου Υψηλάντη πολέμησε στην Ανατολική Ελλάδα, ενώ τέλος πήρε μέρος στη μάχη της Πέτρας (1829). Ο Ιωάννης Καποδίστριας του ανέθεσε την αρχηγία τριών ταγμάτων στη Λοκρίδα, ενώ μετά τη δολοφονία του πολέμησε κατά των κυβερνητικών, υποστηρίζοντας τους «συνταγματικούς». Αργότερα, ο Όθων του απένειμε το παράσημο του Ταξιάρχη και τον όρισε υπασπιστή του. Ο Κριεζώτης όμως στη συνέχεια ανέπτυξε αντιβασιλική δράση. Στις εκλογές του 1847 κατηγορήθηκε για νοθεία και με εντολή του Ιωάννη Κωλέττη φυλακίστηκε, μα δραπέτευσε και κήρυξε επανάσταση κατά του βασιλιά. Οι δυνάμεις του Όθωνα κινήθηκαν εναντίον του και στις συγκρούσεις που ακολούθησαν τραυματίστηκε σοβαρά. Μετά την αποτυχία της κίνησής του, κατέφυγε στη Σμύρνη, όπου και έζησε το υπόλοιπο της ζωής του χωρίς να λάβει αμνηστία.

Δημιουργός της προτομής είναι ο Στέλιος Τριάντης

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    -----   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

 

Εμμανουήλ Παππάς (Καλλιτέχνης: Στέλιος Τριάντης)

Τίτλος έργου: Εμμανουήλ Παππάς

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων

Έτος Κατασκευής: 1978

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Στέλιος Τριάντης

Ο Εμμανουήλ Παππάς (1773-1821) ήταν Σερραίος τραπεζίτης και μεγαλέμπορος. Ήταν ο αρχηγός της εξέγερσης στη Μακεδονία. Με παρεμβάσεις του εξασφάλιζε ευνοϊκές αποφάσεις της οθωμανικής διοίκησης για τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και προσέφερε χρήματα για την ενίσχυση των οικονομικών της. Όταν πληροφορήθηκε για το κίνημα του Αλέξανδρου Υψηλάντη, αγόρασε όπλα και πολεμοφόδια και απέπλευσε για το Άγιο Όρος. Με ορμητήριο τη Μονή Εσφιγμένου, ο Παππάς και οι δυνάμεις του ξεσήκωσαν τα γύρω χωριά και κινήθηκαν προς τη Θεσσαλονίκη. Το κίνημα του όμως ήταν ανοργάνωτο και αδύναμο. Οι δυνάμεις του διαλύθηκαν και ο Παππάς αναχώρησε για την Ύδρα. Πέθανε εν πλω από καρδιακή προσβολή, σε ηλικία 49 ετών και κηδεύτηκε στην Ύδρα με τιμές στρατηγού.

Δημιουργός της προτομής είναι ο Στέλιος Τριάντης

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    ---------------------   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

Παλαιών Πατρών Γερμανός (Καλλιτέχνης: Γιώργος Συννέφας)

Τίτλος έργου: Παλαιών Πατρών Γερμανός
Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων
Έτος Κατασκευής: 1937
Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο
Καλλιτέχνης: Γιώργος Συννέφας

Το κοσμικό όνομα του επισκόπου Παλαιών Πατρών Γερμανού (1771-182) ήταν Γεώργιος Γκόζιας. Γεννήθηκε στη Δημητσάνα. Χειροτονήθηκε το 1806 και μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1818. Αρχικά ήταν διστακτικός για την Επανάσταση.  Το 1826 εκλέχθηκε μέλος της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης στην Επίδαυρο, αλλά, λίγο αργότερα, πέθανε από τύφο στο Ναύπλιο.

Ο Γεώργος Συννέφας (1880-1941) γεννήθηκε και πέθανε στην Αθήνα. Σπούδασε γλυπτική στο Πολυτεχνείο και η ανάγκη του βιοπορισμού τον οδήγησε στην ενασχόληση με την αναπαραγωγή, σε μάρμαρο, αντιγράφων κλασικών αγαλμάτων. Δούλεψε και ως καθηγητής σε σχολείο. Το εργαστήρι του βρισκόταν σε μια αίθουσα του Ζαππείου. 

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    ---------------------   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

Γεώργιος Καραϊσκάκης (Καλλιτέχνης: Φωκίων Ρωκ)

Τίτλος έργου: Γεώργιος Καραϊσκάκης

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων

Έτος Κατασκευής: 1937

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Φωκίων Ρωκ

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης (1780-1827) γεννήθηκε στο Μαυρομάτι Καρδίτσας (ή στη Σκουληκαριά Άρτας). Μεγάλωσε με πολλές στερήσεις κι έτσι στα 15 του είχε φτιάξει το δικό του κλέφτικο σώμα με συνομηλίκους του. Έμπειρος στρατιωτικός υπηρέτησε τον Αλή πασά. Στη συνέχεια τάχθηκε στο πλευρό του Κατσαντώνη και μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Το 1820 υποκίνησε επανάσταση στη Βόνιτσα. Το 1823 συγκρούστηκε με τον Ομέρ Βρυώνη στον Άγιο Βλάση Ευρυτανίας, ενώ το 1825 επιτέθηκε στον Κιουταχή που πολιορκούσε το Μεσολόγγι. Ακολούθησαν οι μάχες στη Δόμβραινα, στο Δίστομο αλλά και στην Αράχοβα. Στις 23 Φεβρουαρίου 1827 ο Καραϊσκάκης επέστρεψε στην Ελευσίνα, αφού είχε ελευθερώσει όλη τη Στερεά Ελλάδα, εκτός του Μεσολογγίου, της Βόνιτσας και της Ναυπάκτου. Στη μάχη του Φαλήρου τραυματίστηκε θανάσιμα.

Ο Φωκίων Ρωκ (Αργοστόλι 1891 - Αθήνα, 18 Μαρτίου 1945) μετά τις γυμνασιακές σπουδές του στην Αθήνα, πήρε μέρος στους Βαλκανικούς πολέμους και τραυματίστηκε στη μάχη του Δρίσκου. Φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, κοντά στον καθηγητή της γλυπτικής Θωμά Θωμόπουλο, από όπου αποφοίτησε το 1925 με το πτυχίο της Πλαστικής. Συμπλήρωσε τος σπουδές του στο Παρίσι στη Σχολή Καλών Τεχνών (Ecole Superiere des Beaux Arts) και στην Ακαδημία της Γκραντ Σωμιέρ (Academie de la Grande Chaumiere). Εργάστηκε και στο εργαστήριο του Κώστα Δημητριάδη στο Παρίσι. Το 1930 επέστρεψε στην Αθήνα, όπου διορίστηκε έφορος της Συλλογής Γλυπτικής της Σχολής Καλών Τεχνών, όπου δίδαξε Πλαστική. Στο διάστημα αυτό επανεγγράφηκε ως σπουδαστής στη Σχολή και το 1943 έλαβε το πτυχίο της Γλυπτικής. Επιστρέφοντας από το Παρίσι στην Αθήνα, άνοιξε εργαστήριο από κοινού με τους ζωγράφους Περικλή Βυζάντιο και Παύλο Καλλιγά (1922 - 1928) στους Αέρηδες στην Πλάκα, επί της οδού Διογένους 4. Το εργαστήριο αυτό λειτούργησε ως καλλιτεχνικό στέκι, κατά το πρότυπο των γαλλικών ατελιέ της Μονμάρτρης, όπου σύχναζαν ο Φωκίων Ρωκ, ο Παύλος Καλλιγάς, οι ποιητές Μιλτιάδης Μαλακάσης και Κώστας Ουράνης κ. ά. Το κτίσμα (όπου στεγάζεται σήμερα η ταβέρνα «Πλάτανος») σώζεται μέχρι και σήμερα, με εντοιχισμένη αναμνηστική μαρμάρινη πλάκα, όπου αναφέρεται ότι «Το κτίριο αυτό στέγασε το ατελιέ των Περικλή Βυζαντίου, ζωγράφου, Παύλου Καλλιγά, ζωγράφου, Φωκίωνα Ρωκ, γλύπτη, 1922 - 1928.» 

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    ---------------------   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

Αθανάσιος Διάκος (Καλλιτέχνης: Πέτρος Ρούμπος)

Τίτλος έργου: Αθανάσιος Διάκος

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων

Έτος Κατασκευής: 1937

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Πέτρος Ρούμπος

Ο Αθανάσιος Διάκος (1786-1821) με καταγωγή από την Παρνασσίδα υπηρέτησε τον Αλή Πασά πριν την Επανάσταση και γνωρίστηκε με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Το 1818 μυήθηκαν στη Φιλική Εταιρεία. Στη γέφυρα της Αλαμάνας, τον Απρίλη του 1821 προσπάθησε να ανακόψει την προέλαση του Ομέρ Βρυώνη προς την Πελοπόννησο. Μετά από πολύωρη μάχη, αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους και γνώρισε μαρτυρικό θάνατο.

Ο Πέτρος Ρούμπος (1873 – 1941) σπούδασε γλυπτική και ζωγραφική. Έζησε στην Αθήνα. Είχε δασκάλους τον Λύτρα και τον Βρούτο. Φιλοτέχνησε προσωπογραφίες, προτομές αλλά και ταφικά μνημεία. Παράλληλα έφτιαξε και ηρώα στη Σπάρτη και στη Χίο. 

Αριστεύς Φρίξος (1879-1951): Γελοιογραφία του Πέτρου Ρούμπου. Εθνική Πινακοθήκη

 
Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    ---------------------   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

Μαντώ Μαυρογένους (Καλλιτέχνης: Νικόλαος Κουβαράς)

Τίτλος έργου: Μαντώ Μαυρογένους
Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων
Έτος Κατασκευής: 1937
Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο
Καλλιτέχνης: Νικόλαος Κουβαράς

Η Μαντώ Μαυρογένους (1796-1840) αμέσως μόλις ξεκίνησε η Επανάσταση πολέμησε στο Αιγαίο με δικά της έξοδα και πλοία. Ο Καποδίστριας την όρισε επίτιμη αντιστράτηγο. Πέθανε φτωχή στην Πάρο.

Ο Νικόλαος Κουβαράς (1881-1945) σημαντικός τήνιος γλύπτης εργάστηκε στην Αθήνα.

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    ---------------------   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

Μάρκος Μπότσαρης (Καλλιτέχνης: Νίνα Εμπειρίκου)

Τίτλος έργου: Μάρκος Μπότσαρης

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων

Έτος Κατασκευής: 1937

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Νίνα Εμπειρίκου

Ο Μάρκος Μπότσαρης (1790-1823) γεννήθηκε στο Σούλι και το 1814 έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Το 1822 έλαβε μέρος στη μάχη του Πέτα, ενώ στα τέλη του ίδιου χρόνου βρέθηκε μεταξύ των υπερασπιστών του Μεσολογγίου. Όταν του δόθηκε ο τίτλος του Αρχιστράτηγου της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, γεγονός που προκάλεσε την αντιζηλία των άλλων οπλαρχηγών, ο Μπότσαρης έσκισε μπροστά τους το χαρτί του διορισμού του. Τη νύχτα της 21ης Αυγούστου του 1823 σκοτώθηκε σε επίθεση εναντίον εχθρικών στρατευμάτων στο Κεφαλόβρυσο Καρπενησίου.

Η Νίνα Εμπειρίκου (1905-1987), ήταν κόρη του εφοπλιστή Μιχάλη Εμπειρίκου και βοηθός του Κώστα Δημητριάδη στο Παρίσι. 

Η Νίνα Εμπειρίκου (1930 c.) Φωτογραφικό αρχείο ΕΛΙΑ

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    ---------------------   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων

Κίτσος Τζαβέλας (Καλλιτέχνης: Τηλέμαχος Γύζης)

Τίτλος έργου: Κίτσος Τζαβέλας

Θέση: Πεδίον του Άρεως, Λεωφόρος Ηρώων

Έτος Κατασκευής: 1937

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο

Καλλιτέχνης: Τηλέμαχος Γύζης

Ο Κίτσος Τζαβέλας (1801-1855) ήταν Σουλιώτης αγωνιστής. Αφού υπερασπίστηκε το Μεσολόγγι, διακρίθηκε σε μάχες εναντίον του Ιμπραήμ. Μετά την άφιξη του Καποδίστρια πήρε μέρος στην εκκαθάριση της Στερεάς από τα οθωμανικά στρατεύματα. Στην περίοδο της αντιβασιλείας φυλακίστηκε ως ρωσόφιλος. Ο Όθωνας, ωστόσο, τον έκανε υποστράτηγο, αντιστράτηγο και υπασπιστή του. Διετέλεσε υπουργός και πρωθυπουργός της Ελλάδας. Το 1854 έλαβε μέρος στην εξέγερση των αλύτρωτων περιοχών αλλά λόγω της αποτυχίας του εγχειρήματος αποσύρθηκε. Πέθανε στην Αθήνα.

Ο Ονούφριος – Τηλέμαχος Γύζης γεννήθηκε το 1884 στο Μόναχο. Γιος του ζωγράφου Νικόλαου Γύζη και της Άρτεμης Νάζου ήταν ο μοναδικός απόγονος της οικογένειας Γύζη που επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου εργάστηκε ως γλύπτης. 

Νικολάου Γύζη (1842 – 1901), «Τηλέμαχος, Μαμά» 21 Φεβρουαρίου 1885, 9,8 Χ 7,5 εκ. μολύβι σε χαρτί, Εθνική Πινακοθήκη, Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου

Επιστροφή στα μνημεία/κτίσματα    ---------------------   Επιστροφή στη Λεωφόρο των Ηρώων